TrEat: Voedingsproblemen bij dementie

Multidisciplinair samenwerken in de eerstelijn

Het probleem van ondervoeding bij dementie wordt ernstig genegeerd in onderzoek en praktijk en meer aandacht hiervoor is hard nodig, aldus Alzheimer’s Disease International (ADI) in hun rapport Voeding en Dementie (Nutrition and Dementia). Naar schatting van Alzheimer Nederland zijn zo’n tienduizenden Nederlandse mensen met dementie ondervoed, de meesten wonen thuis. Wetenschappelijk onderzoek naar hulp en ondersteuning bij voedingsproblemen in de thuissituatie is schaars en een goede behandeling ontbreekt.

In het project TrEat werkt de Stuurgroep Ondervoeding samen met anderen aan het verbeteren van voedingszorg aan thuiswonende mensen met dementie.

Doel van TrEat is de ontwikkeling van een interprofessionele werkwijze (interventie) gericht op preventie en behandeling van voedingsproblemen bij thuiswonende mensen met dementie (incl. boodschappen en maaltijdbereiding) om een gezond voedingspatroon te behouden en ondervoeding te voorkomen.

De doelgroep zijn thuiswonende mensen met dementie die zelf of waarbij naasten problemen ervaren met eten, drinken, boodschappen doen en/of het bereiden maaltijden.

De intermediaire doelgroepen zijn eerstelijns dietisten en ergotherapeuten (EDOMAH*-geschoold). Zij vormen do’s die leren interprofessioneel samen te werken bij voedingsproblemen bij thuiswonende mensen met dementie.

*EDOMAH staat voor Ergotherapie bij mensen met Dementie en hun Mantelzorgers Aan Huis.

Problemen gerelateerd aan voeding (onvoldoende eten en drinken, moeite met boodschappen doen of koken) komen vaak voor bij thuiswonende mensen met dementie. Wetenschappelijk onderzoek naar hulp en ondersteuning bij voedingsproblemen in de thuissituatie is schaars en een evidence-based multidisciplinaire behandelrichtlijn ontbreekt. Diëtisten baseren de diagnostiek, adviezen en behandeling op algemene richtlijnen voor gezonde voeding en ondervoeding. Deze beschrijven niet hoe de behandeling kan worden afgestemd op dementie-specifieke symptomen, problemen en mogelijkheden. Ergotherapeuten hebben wel een evidence-based behandelmethode voor mensen met dementie; EDOMAH. De diagnostiek en behandeling is daarbij gericht op behoud van zelfstandigheid bij het uitvoeren van betekenisvolle dagelijkse activiteiten waaronder koken, boodschappen doen, eten en drinken. In het rapport “Nutrition and Dementia” van Alzheimer Disease International uit 2014 wordt aanbevolen om in geval van voedingsproblemen bij dementie zowel diëtist als ergotherapeut in te schakelen.

Het lijkt logisch dat diëtisten en ergotherapeuten (EDOMAH-geschoold) samenwerken bij de diagnostiek en behandeling van voedingsproblemen bij thuiswonende mensen met dementie omdat beide vakgebieden elkaar aanvullen en kunnen versterken. Toch gebeurt dit in de praktijk nog zelden omdat diëtisten en ergotherapeuten nog onvoldoende bewust zijn van elkaars expertise en nauwelijks ervaring hebben met samenwerken met elkaar.

Zie ook deze flyer voor toelichting op TrEat

Tijdens het project zijn de eerste twee stappen gevolgd van de Medical Research Council (MRC-Framework) voor de ontwikkeling en evaluatie van complexe gezondheidsinterventies. De nadruk ligt daarbij op de ontwikkeling van een interprofessionele werkwijze (interventie) door diëtist en ergotherapeut (EDOMAH-geschoold) onderbouwt vanuit de theorie en de praktijk.

In het kader van dit project zijn 6 duo’s van diëtisten en ergotherapeuten gestart met interprofessioneel samenwerken bij de doelgroep. Zij delen hun praktijkervaringen en de praktische knelpunten die zij tegenkomen met de onderzoekers. Hiermee wordt de interventie stapje voor stapje opgebouwd. Na afloop van het project hebben de duo’s voldoende ervaringen opgedaan om zelfstandig hiermee door te gaan. De onderlinge samenwerking stopt dus niet na afloop van de projectperiode.

Andere betrokkenen bij dit project zijn:

  •  Wijkverpleegkundigen uit de regio Ede en Nijmegen, zij hebben o.a. deelgenomen aan werkgroepbijeenkomsten en focusgroepen
  • Mensen met dementie en mantelzorgers, zij zijn o.a. geinterviewd over hoe zij omgaan met (problemen bij) eten, drinken, boodschappen doen en koken

Een belangrijk knelpunt dat tijdens het project naar voren is gekomen, is het vroegtijdig signaleren en inschakelen van hulp en ondersteuning als voedingsproblemen zich voordoen bij thuiswonende mensen met dementie. Om zorgprofessionals en naasten meer bewust te maken van de signalen van voedingsproblemen en wanneer het zinvol is een dietist en/of ergotherapeut in te schakelen, zijn voor hen signaleerkaarten ontwikkeld. Tijdens het project hebben de samenwerkende duo’s dietisten en ergotherapeuten deze signaleerkaarten verspreid in hun eigen werkgebied. Ook is een sociale kaart gemaakt om het doorverwijzen makkelijker te maken.

Klik op de afbeeldingen hieronder om de materialen te bekijken.

                                  

Vragen of opmerkingen over dit project?

Neem contact op met de projectleider: Emmelyne Vasse

Klik hier voor het contactformulier.

In dit project werken we samen met

Diëtisten, ergotherapeuten en verpleegkundigen betrokken bij de zorg aan mensen met dementie in de eerstelijn in de regio’s Ede, Doortwerth, Nijmegen, Malden en Uden.

Zie bij Materialen voor de sociale kaart met contactgegevens van de betrokken diëtisten en ergotherapeuten.

Een project van

In de media

In 2018 besteedde De Monitor aandacht aan voedingsproblemen bij dementie.

Gefinancierd door