Verbeterdoel Ondervoeding (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, IGJ)

Optimale screening en behandeling voor, tijdens en na klinische opname is opgenomen als verbeterdoel Ondervoeding in de verbeterdoelen Medisch Specialistische Zorg (voorheen basisset MSZ genoemd).

Dit verbeterdoel heeft als doel om ondervoeding tijdig te herkennen en te behandelen. Dit geldt zowel voor opname, bijvoorbeeld door poliklinisch te screenen bij hoog-risicogroepen, als tijdens en na klinische opname. Indien geïndiceerd wordt zorg overgedragen voor het voortzetten van de behandeling na ontslag. Het is hierbij duidelijk wat de verantwoordelijkheden zijn van alle betrokken zorgprofessionals en/of organisaties.

Veel ziekenhuizen zijn al actief met de screening op en behandeling van ondervoeding vanuit de eerdere indicatoren ondervoeding van de IGJ. In veel epd systemen is het screenen reeds ingebouwd en te monitoren. Ook deze tools mogen gebruikt worden om aan te tonen hoe de zorg voor ondervoede patiënten is georganiseerd in de instelling. Met het verbeterdoel Ondervoeding nodigt de IGJ de instellingen uit om hierop door te gaan en te blijven verbeteren door de pdca-cyclus toe te passen.

KCO is lid van de werkgroep van het verbeterdoel Ondervoeding en geeft jaarlijks input op het door IGJ opgestelde conceptrapport over de verzamelde gegevens. Meer informatie over de werkwijze van het IGJ en het aanleveren van gegevens vindt u hier.

Vind hier de toelichting van IGJ en de verbeterdoelen medisch specialistische zorg 2025. Het verbeterdoel Ondervoeding is te vinden in de pdf Verbeterdoelen MSZ 2025 voor ziekenhuizen en particuliere klinieken op blz 13 t/m 15. Voor het verbeterdoel Ondervoeding 2025, waarvan de data in 2026 zijn opgehaald, is reflectie op multidisciplinaire samenwerking tussen de zorgprofessionals toegevoegd.

Historie
Het IGL hanteerde eerst prestatieindicatoren, welke werden vervangen door kwaliteitsindicatoren. Sinds 2024 wordt de term verbeterdoelen gebruikt.

Sinds het wegvallen van de kwaliteitsindicatoren ondervoeding in 2021 heeft het Kenniscentrum Ondervoeding gepleit voor het opnemen van een verbeterdoel Ondervoeding in de verbeterdoelen MSZ en dit samen met FMS, V&VN en IGJ ontwikkeld. Voor meer informatie over de periode tot en met 2021, zie archief op deze pagina.

Rapportage resultaten Verbeterdoel Ondervoeding

Het IGJ publiceert jaarlijks in het najaar een analyse van de gegevens die zijn aangeleverd door de ziekenhuizen en klinieken. Op de website van het IGJ vindt u de publicaties van afgelopen jaren. Het Kenniscentrum Ondervoeding heeft een aantal stappen/fasen onderscheiden die behulpzaam zijn bij het werken aan het verbeterdoel Ondervoeding. De IGJ heeft dit overzicht opgenomen in de rapportage over 2024.

Het Kenniscentrum Ondervoeding en de Alliantie Voeding in de Zorg hebben in juni 2023 een korte vragenlijst uitgezet. Dit geeft een beeld of ziekenhuizen het verbeterdoel Ondervoeding oppakken en overgaan tot verbeteracties. Ook haalden we knelpunten en vragen op. Lees hier de uitkomsten van de vragenlijst.

Over het peiljaar 2025 wordt extra aandacht gevraagd voor de afspraken die zijn gemaakt over multidisciplinaire samenwerking. Dit betekent dat het duidelijk is wat de verantwoordelijkheden zijn van de betrokken zorgprofessionals en/ of organisaties voor, tijdens en na de opname in de instelling. De rapportage hierover wordt oktober 2026 verwacht.

Algemene conclusie over het peiljaar 2024

  • Veel ziekenhuizen hebben data aangeleverd over het verbeterdoel Ondervoeding. Naast dat de data een wisselend beeld geven is er in vergelijking met 2023 nauwelijks vooruitgang te constateren. Ziekenhuizen wijten dat voor een deel aan externe omstandigheden (zoals ICT).
  • Tegelijkertijd is het op basis van de aangeleverde data lastig om te weten/begrijpen waar ziekenhuizen mee bezig zijn. Ziekenhuizen geven vaak een procesbeschrijving over screenen en behandelen, het is niet duidelijk wat het oplevert.
  • Het is niet duidelijk of een ziekenhuis dat groen scoort het daadwerkelijk beter doet in vergelijking met een ‘oranje’ ziekenhuis.
  • De aangeleverde data geven een globaal beeld van de stand van zaken in ziekenhuizen/ZBC’s maar of daadwerkelijk de essentie van het verbeterdoel Ondervoeding is gerealiseerd, is lastig te beoordelen. Deels heeft dit te maken met de manier van uitvragen en de mogelijkheid om tot in detailzaken te beschrijven. Ziekenhuizen die zich beperken tot screening geven bijv. niet de indruk dat zij vinden dat er meer moet gebeuren.
  • De overdracht van patiënten naar een andere zorgvoorziening /eerstelijn verloopt niet gestandaardiseerd en de verantwoordelijkheidsverdeling is niet altijd duidelijk.
  • Het aandachtspunt dat voor 2025 is opgenomen om het verbeterdoel multidisciplinair te organiseren is daarom relevant.

Goede voorbeelden

Om instellingen te ondersteunen bij de implementatie van het verbeterdoel verzamelt het Kenniscentrum Ondervoeding goede voorbeelden van zorg rondom ondervoeding. Deze kunnen andere instellingen inspireren tot verbeteracties. De lijst is niet statisch; regelmatig zullen nieuwe voorbeelden toegevoegd worden. De goede voorbeelden zijn ingedeeld per thema.

Screenen voor en tijdens opname

Taken en verantwoordelijkheden

Behandeling en voedingsconcept

Continuïteit van zorg

Eigen regie patiënt

Heeft u inhoudelijke vragen over het goede voorbeeld, dan verwijzen we u naar de instelling waar deze werkwijze wordt toegepast. Zie hiervoor de contactgegevens op de pagina van het goede voorbeeld.

Heeft u vragen over deze website, dan kunt u mailen naar info@kenniscentrumondervoeding.nl

Archief

Hierin is informatie te vinden over de indicatoren ondervoeding tot 2021. In het archief is o.a. te vinden:

  • Factsheets met resultaten op de kwaliteitsindicator ondervoeding van de jaren 2018, 2019 en 2020
  • Artikel: Eiwitinname van 339.720 ondervoede patiënten opgenomen in Nederlandse ziekenhuizen
  • Inzicht in de indicator: een verkenning (’20) van positieve factoren/ knelpunten voor het behalen van een adequate eiwitinname tijdens ziekenhuisopname.

Goede voorbeelden zijn verzameld in samenwerking met:

Alliantie Voeding in de zorg

Goede Zorg Proef Je

Wil jij jouw goede voorbeeld op deze website delen met de andere ziekenhuizen?

Vul het format in. Tips bij het invullen:

  • Beschrijf de titel kort en krachtig. Lever ook een logo of afbeelding aan.
  • Zorg dat de tekst duidelijk is voor de lezer. Wat is er precies gedaan of veranderd?
  • Help andere ziekenhuizen zo goed mogelijk op weg door praktische hulpmiddelen te delen. Denk aan stroomschema, protocol, werkafspraken, folder enz.
  • Gebruik geen afkortingen of vakjargon. Zorg dat het duidelijk is voor verschillende zorgverlener.

Verstuur het ingevulde format naar info@kenniscentrumondervoeding.nl

En wie weet vind je jouw ziekenhuis hier als goed voorbeeld terug!

Meer informatie

Om ziekenhuizen en particuliere klinieken te helpen bij het werken met verbeterdoelen heeft de IGJ dit schema gemaakt.

Meer informatie over de basisset, verbeterdoelen en het aanleveren van gegevens vindt u op de website van de IGJ.

In het rapport ‘Verbeterdoelen in beeld’ geeft IGJ een overzicht van de resultaten over 2023 van de Verbeterdoelen medisch specialistische zorg, waaronder het Verbeterdoel ondervoeding

Bij vragen over de aanlevering van het verbeterdoel bij de IGJ, verwijzen we u naar de website van de IGJ.